Traditional Chinese Veterinary Medicine

 

 

Inleiding

 

Acupunctuur is het meest bekende onderdeel van de Traditionele Chinese Geneeskunde, ook bekend als TCM (Traditional Chinese Medicine) en wordt reeds duizenden jaren toegepast. Andere onderdelen zijn Qi Gong (lichaamsbeweging/ademhalingsoefeningen) Tui na (massagetherapie), Chinese kruiden en voedingsadviezen. TCM is dus een complete geneeswijze, waarbij de diverse onderdelen hun eigen specifieke kwaliteiten hebben, elkaar ondersteunen en aanvullen.

Acupunctuur is afgeleid uit het Latijn: Acus (naald) en Pungure (steken). Naalden werden op specifieke punten geprikt om deze te stimuleren. Deze acupunctuurpunten kunnen ook gestimuleerd worden door bv laser (lasertherapie) warmte (moxa), stroom (electroacupunctuur) en druk (acupressuur).

 

 
Acupunctuur

Qi, meridianen en organen

De Westerse kijk op gezondheid en ziekte gaat uit van het lichaam als vaste vorm. TCM richt zich op Qi, wat vaak vertaald wordt als energie, maar meer omvat. Qi is de basis van al het leven. Als de Qi vrij kan stromen, is er gezondheid. Vergelijk het met een rustige stromende rivier. De meridianen zijn de kanalen waardoor de Qi stroomt, als de rivierbedding. De meridianen zijn gerelateerd aan de inwendige organen, die elk een eigen functie hebben en met elkaar in verbinding staan. Wanneer de Qi geblokkeerd raakt, verstoort dit het functioneren en dit kan na kortere of langere tijd tot ziekte leiden.

De acupunctuurpunten bevinden zich op de meridianen, vergelijkbaar met havens langs een rivier. Hier kan de Qi beÔnvloed worden, door energie aan een meridiaan toe te voegen of een teveel aan energie weg te halen. Elk punt heeft zijn eigen mogelijkheden om de Qi te beÔnvloeden. Doordat de meridianen over het hele lichaam lopen, kan door het prikken van een punt een effect op een verder weg gelegen deel van het lichaam bereikt worden.

 

 
meridianen zijn de kanalen waardoor de Qi stroomt

Yin en Yang

Qi is een dynamische balans tussen twee tegengestelde krachten: Yin en Yang. Zij zijn afhankelijk van elkaar, het een bestaat niet zonder de ander. Yang is van oorsprong de zonzijde van de berg en wordt daarom geassocieerd met zon, warmte, vuur, activiteit, leven en manlijke energie. Het Yin-aspect van Qi wordt geassocieerd met materie en de instandhouding en structuur daarvan. Van oorsprong is Yin de schaduwzijde van de berg en staat o.a. voor nacht, donker, maan, stilte, kou, dood en de vrouwelijke energie.

Vertalen we de Yin en Yang kwaliteiten naar het lichaam en ziekte, dan wordt dit als volgt ingedeeld:

meridianen zijn de kanalen waardoor de Qi
 

Yin                                          Yang               

Vrouwelijk                                Manlijk

Voorkant lichaam                     Achterkant lichaam

Verzorgende energie                 Beschermende energie

Inwendig                                  Uitwendig

Zwak                                       Sterk

Chronische ziekte                     Acute ziekte

Kou                                         Warmte

Veel lichte urine                        Stinkende, donkere urine

 

In het symbool voor Yin en Yang (Fig. 1) is er een witte Yang stip in het donkere Yin-gedeelte en andersom. Dit symboliseert dat de een nooit zonder de ander kan bestaan. Het geeft ook aan dat bij maximale aanwezigheid van de een, dit elk moment kan omslaan in de ander. De nacht is het donkerst (maximale Yin) vlak voor het begin van de dag bij zonsopgang (beginnend Yang).

 

 

Fig 1. De Monade, het symbool voor Yin en Yang

Qi, Yin en Yang zijn de basisprincipes van de TCM, het komt overal terug: zo zijn er b.v. Yin organen met daaraan gekoppeld het Yang orgaan. Het komt ook terug in diverse vormen van diagnostiek, zoals de Eight Guiding Principles (vrij vertaald de Acht Leidende Principes) en de vijf elementenleer.

 
Yin en Yang zijn de basisprincipes van de TCM

Eight Guiding Principles

 

Een manier van diagnostiek is het kijken naar de Eight Guiding Principles:

                        Yin                                                Yang

                        Inwendig                                      Uitwendig

                        DeficiŽntie (leegte, tekort)         Exces (volte, overschot)

Koud                                             Heet

Hiervan afgeleid zijn de Six Roots: hierbij worden de aanduiding Yin en Yang weggelaten, omdat de andere drie kenmerken dit inherent al aangeven.

 

Six Roots

Vijf elementenleer

De vijf elementen zijn hout, vuur, aarde, metaal en water. Zij geven een dieper inzicht in hoe Qi in het lichaam beweegt en functioneert. Elk element is gekoppeld aan een specifiek orgaan, maar o.a. ook aan weefsels, zintuigen en emoties. Dit staat weergegeven in onderstaande tabel.

 

hout, vuur, aarde, metaal en water
 
  Hout Vuur Aarde Metaal Water
Yin orgaan Lever Hart Milt Long Nier
Yang orgaan Galblaas Dunne darm Maag Dikke darm Blaas
Zintuig Ogen Tong Lippen

Mond

Neus Oren

Anus

GenitaliŽn

Weefsel Spiertonus

Pezen

Nagels

Bloedvaten Spiermassa

Bindweefsel

Huid

Slijmvliezen

Skelet

Merg

Centraal Zenuwstelsel

Emotie Woede Plezier Peinzen

Bezorgdheid

Verdriet Angst
Gevoeligheid Wind

Tocht

Warmte

Hitte

Vocht Droogte Koude
Kleur Groen Rood Geel Grijs (Wit) Blauw (Zwart)

 Tabel 1. Vijf elementen en hun relaties

 

De vijf elementen voeden en controleren elkaar. Hout voedt Vuur, Vuur voedt Aarde, Aarde voedt Metaal, Metaal voedt Water en Water voedt het Hout. Dit wordt meestal weergegeven zoals in Fig. 2. De pijlen in het midden geven de controlerende cyclus weer, bijvoorbeeld Hout (groen) controleert Aarde (geel), die op zijn beurt Water controleert.

Als nu door stress het element Hout uit balans raakt, wordt Vuur onvoldoende gevoed, waardoor dit element een tekort aan Qi zal krijgen. Tegelijk wordt het element Aarde te weinig gecontroleerd, waardoor hier een teveel aan energie kan ontstaan. In het dagelijks leven zien we dit als te veel stress op bijvoorbeeld het werk, leidt tot slapeloosheid (tekort aan Vuur) en brandend maagzuur (teveel Aarde). Een slaapmiddel en een Rennie lossen de slapeloosheid en het brandend maagzuur op, maar halen de oorzaak, de stress die de disbalans in het element Hout veroorzaakt, niet weg. Stopt men met medicatie, dan zullen de klachten onherroepelijk terugkeren. Blijft men medicijnen gebruiken zonder de oorzaak aan te pakken, dan zal de disbalans steeds groter worden. Men moet dan steeds meer medicijnen gaan gebruiken en/of er komen andere klachten tot uiting.

Door het element hout weer in balans te brengen, lossen de slapeloosheid en het brandend maagzuur zich vanzelf op. Het herstel gaat nog sneller als we ťn de oorzaak ťn de gevolgen aanpakken, dus alle drie de elementen behandelen.

 

De vijf elementen voeden en controleren elkaar

Fig. 2 De voedende en controlerende cyclus van de 5 elementen

 

 

Acupunctuurpunten

 
Er zijn duidelijke verschillen voelbaar tussen punten met te veel (Exces) en die met te weinig energie (DeficiŽnt).

                        Exces                                                  DeficiŽnt

                        Bol                                                       Dip

                        Warm                                                  Koud

                        Gevoelig / Pijnlijk                               Leeg

                        Gevoelig bij lichte druk                      Gevoelig bij diepe druk

                        Hard / Dicht                                        Zacht / Sponzig

                        Acuut                                                  Chronisch

Als een punt DeficiŽnt is, moet die versterkt ofwel gestimuleerd worden. Dit wordt tonificeren genoemd. Een punt is voldoende gestimuleerd als het warm wordt, de dip zich vult en minder gevoelig is geworden. Logischerwijs moet een Exces punt gesedeert worden. Er zijn verschillende manieren voor tonificeren en sederen.

 

 
duidelijke verschillen voelbaar

Relatie meridianen, organen en de elementen

 
Er zijn 5 elementen met elk een Yin en een Yang orgaan. Aan deze organen zijn meridianen gekoppeld, die dezelfde naam dragen. Een overzicht:
Yin orgaan/meridiaan Yang orgaan/meridiaan  Element
Long Dikke darm Metaal
Milt  Maag Aarde
Hart Dunne darm Vuur
Nier Blaas Water
Kringloop Drievoudige verwarmer  Vuur
Lever Galblaas Hout

Daarnaast zijn er nog 2 belangrijke meridianen die niet gekoppeld zijn aan een orgaan: Conceptievat en Gouverneursvat.

 

Aan deze organen zijn meridianen gekoppeld

 

Jyoti