Inleiding
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Acupunctuur is het meest
bekende onderdeel van de Traditionele Chinese Geneeskunde, ook bekend
als TCM (Traditional Chinese Medicine) en wordt reeds duizenden jaren
toegepast. Andere onderdelen zijn Qi Gong
(lichaamsbeweging/ademhalingsoefeningen) Tui na (massagetherapie),
Chinese kruiden en voedingsadviezen. TCM is dus een complete
geneeswijze, waarbij de diverse onderdelen hun eigen specifieke
kwaliteiten hebben, elkaar ondersteunen en aanvullen. Acupunctuur is afgeleid uit het Latijn: Acus (naald) en Pungure (steken). Naalden werden op specifieke punten geprikt om deze te stimuleren. Deze acupunctuurpunten kunnen ook gestimuleerd worden door bv laser (lasertherapie) warmte (moxa), stroom (electroacupunctuur) en druk (acupressuur).
|
Acupunctuur | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Qi, meridianen en organen |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| De Westerse kijk op gezondheid en
ziekte gaat uit van het lichaam als vaste vorm. TCM richt zich op Qi,
wat vaak vertaald wordt als energie, maar meer omvat. Qi is de basis van
al het leven. Als de Qi vrij kan stromen, is er gezondheid. Vergelijk
het met een rustige stromende rivier. De meridianen zijn de kanalen
waardoor de Qi stroomt, als de rivierbedding. De meridianen zijn
gerelateerd aan de inwendige organen, die elk een eigen functie hebben
en met elkaar in verbinding staan. Wanneer de Qi geblokkeerd raakt,
verstoort dit het functioneren en dit kan na kortere of langere tijd tot
ziekte leiden. De acupunctuurpunten bevinden zich op de meridianen, vergelijkbaar met havens langs een rivier. Hier kan de Qi beïnvloed worden, door energie aan een meridiaan toe te voegen of een teveel aan energie weg te halen. Elk punt heeft zijn eigen mogelijkheden om de Qi te beïnvloeden. Doordat de meridianen over het hele lichaam lopen, kan door het prikken van een punt een effect op een verder weg gelegen deel van het lichaam bereikt worden.
|
meridianen zijn de kanalen waardoor de Qi stroomt | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Yin en Yang |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Qi is een dynamische balans tussen twee
tegengestelde krachten: Yin en Yang. Zij zijn afhankelijk van elkaar,
het een bestaat niet zonder de ander. Yang is van oorsprong de zonzijde
van de berg en wordt daarom geassocieerd met zon, warmte, vuur,
activiteit, leven en manlijke energie. Het Yin-aspect van Qi wordt
geassocieerd met materie en de instandhouding en structuur daarvan. Van
oorsprong is Yin de schaduwzijde van de berg en staat o.a. voor nacht,
donker, maan, stilte, kou, dood en de vrouwelijke energie. Vertalen we de Yin en Yang kwaliteiten naar het lichaam en ziekte, dan wordt dit als volgt ingedeeld: |
meridianen zijn de kanalen waardoor de Qi | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yin Yang Vrouwelijk Manlijk Voorkant lichaam Achterkant lichaam Verzorgende energie Beschermende energie Inwendig Uitwendig Zwak Sterk Chronische ziekte Acute ziekte Kou Warmte Veel lichte urine Stinkende, donkere urine
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| In het symbool voor Yin en Yang (Fig.
1) is er een witte Yang stip in het donkere Yin-gedeelte en andersom.
Dit symboliseert dat de een nooit zonder de ander kan bestaan. Het geeft
ook aan dat bij maximale aanwezigheid van de een, dit elk moment kan
omslaan in de ander. De nacht is het donkerst (maximale Yin) vlak voor
het begin van de dag bij zonsopgang (beginnend Yang).
Fig 1. De Monade, het symbool voor Yin en Yang Qi, Yin en Yang zijn de basisprincipes van de TCM, het komt overal terug: zo zijn er b.v. Yin organen met daaraan gekoppeld het Yang orgaan. Het komt ook terug in diverse vormen van diagnostiek, zoals de Eight Guiding Principles (vrij vertaald de Acht Leidende Principes) en de vijf elementenleer. |
Yin en Yang zijn de basisprincipes van de TCM | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Eight Guiding Principles
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Een manier van diagnostiek is het
kijken naar de Eight Guiding Principles: Yin Yang Inwendig Uitwendig Deficiëntie (leegte, tekort) Exces (volte, overschot) Koud Heet Hiervan afgeleid zijn de Six Roots: hierbij worden de aanduiding Yin en Yang weggelaten, omdat de andere drie kenmerken dit inherent al aangeven.
|
Six Roots | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Vijf elementenleer |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| De vijf elementen zijn hout, vuur,
aarde, metaal en water. Zij geven een dieper inzicht in hoe Qi in het
lichaam beweegt en functioneert. Elk element is gekoppeld aan een
specifiek orgaan, maar o.a. ook aan weefsels, zintuigen en emoties. Dit
staat weergegeven in onderstaande tabel.
|
hout, vuur, aarde, metaal en water | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Tabel 1. Vijf elementen en hun relaties
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| De vijf elementen voeden en controleren
elkaar. Hout voedt Vuur, Vuur voedt Aarde, Aarde voedt Metaal, Metaal
voedt Water en Water voedt het Hout. Dit wordt meestal weergegeven zoals
in Fig. 2. De pijlen in het midden geven de controlerende cyclus weer,
bijvoorbeeld Hout (groen) controleert Aarde (geel), die op zijn beurt
Water controleert. Als nu door stress het element Hout uit balans raakt, wordt Vuur onvoldoende gevoed, waardoor dit element een tekort aan Qi zal krijgen. Tegelijk wordt het element Aarde te weinig gecontroleerd, waardoor hier een teveel aan energie kan ontstaan. In het dagelijks leven zien we dit als te veel stress op bijvoorbeeld het werk, leidt tot slapeloosheid (tekort aan Vuur) en brandend maagzuur (teveel Aarde). Een slaapmiddel en een Rennie lossen de slapeloosheid en het brandend maagzuur op, maar halen de oorzaak, de stress die de disbalans in het element Hout veroorzaakt, niet weg. Stopt men met medicatie, dan zullen de klachten onherroepelijk terugkeren. Blijft men medicijnen gebruiken zonder de oorzaak aan te pakken, dan zal de disbalans steeds groter worden. Men moet dan steeds meer medicijnen gaan gebruiken en/of er komen andere klachten tot uiting. Door het element hout weer in balans te brengen, lossen de slapeloosheid en het brandend maagzuur zich vanzelf op. Het herstel gaat nog sneller als we én de oorzaak én de gevolgen aanpakken, dus alle drie de elementen behandelen.
|
De vijf elementen voeden en controleren elkaar | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 Fig. 2 De voedende en controlerende cyclus van de 5 elementen
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Acupunctuurpunten |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Er zijn duidelijke verschillen voelbaar
tussen punten met te veel (Exces) en die met te weinig energie
(Deficiënt). Exces Deficiënt Bol Dip Warm Koud Gevoelig / Pijnlijk Leeg Gevoelig bij lichte druk Gevoelig bij diepe druk Hard / Dicht Zacht / Sponzig Acuut Chronisch Als een punt Deficiënt is, moet die versterkt ofwel gestimuleerd worden. Dit wordt tonificeren genoemd. Een punt is voldoende gestimuleerd als het warm wordt, de dip zich vult en minder gevoelig is geworden. Logischerwijs moet een Exces punt gesedeert worden. Er zijn verschillende manieren voor tonificeren en sederen.
|
duidelijke verschillen voelbaar | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Relatie meridianen, organen en de elementen |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Er zijn 5 elementen met elk een Yin en
een Yang orgaan. Aan deze organen zijn meridianen gekoppeld, die
dezelfde naam dragen. Een overzicht:
Daarnaast zijn er nog 2 belangrijke meridianen die niet gekoppeld zijn aan een orgaan: Conceptievat en Gouverneursvat.
|
Aan deze organen zijn meridianen gekoppeld |
